- Sputnik Türkiye, 1920
YAŞAM
Türkiye ve dünyadan ilgi çekici yaşam haberleri, toplumsal olaylar, güncel araştırmalar, fotoğraf ve video galerileri.

NASA, bir cüce galakside yıldız yutmak yerine yıldız doğuran kara delik keşfetti

© Flickr / NASAkara delik
kara delik - Sputnik Türkiye, 1920, 20.01.2022
Abone olTelegram
NASA, kara deliklerin şiddet ve yıkım yaydıklarına dair kötü şöhretlerinin dışında bir faaliyetini saptadı. Hubble uzay teleskobu, Henize 2-10 isimli cüce galaksinin kalbindeki bir kara deliğin yıldız yutmak yerine yıldız yarattığını saptadı. Bu keşif, 'süper kütleli kara deliklerin nereden kaynaklandığı' gizemini çözmede anahtar rol oynayabilir.
ABD'nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) Hubble Uzay Teleskopu'nun son araştırması, ışığı tutsak eden, çevrelerindeki cisimleri yutan yıkıcı canavarlar olarak tasvir edilen kara deliklerin iyicil rol de oynayabildiğini belirledi.
Araştırmaya göre güney takımyıldızı Pyxis'te yer alan ve Dünya'ya 30 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan cüce gökada Henize 2-10'un kalbindeki bir kara delik, galakside meydana gelen yeni yıldız oluşumunun ateş fırtınasına katkıda bulunarak yıldız yaratımını sağlıyor.

Süper kütleli kara deliklerin nereden geldiği gizeminin anahtarı mı?

Bu yeni keşif sayesinde, Samanyolu'ndaki yıldız sayısının sadece 10'da birini içeren Henize 2-10'un süper kütleli kara deliklerin nereden geldiği gizemini çözmede anahtar rol oynayabileceği belirtildi.

Henize 2-10'un sıradışı özelliği

2011 yılında Henize 2-10'da bir kara delik bulunduğunun ilk kanıtını yayımlayan ve Nature dergisinin 19 Ocak sayısında basılan yeni Hubble gözlemlerinin baş araştırmacısı olan Amy Reines, şunları söyledi:
"10 yıl önce, kariyerini yıldız oluşumuna adayacağını düşünen bir yüksek lisans öğrencisi olarak Henize 2-10'dan gelen verilere baktım ve her şey değişti. Başından beri Henize 2-10'da olağandışı ve özel bir şey olduğunu biliyordum ve şimdi Hubble, karadelik ile karadelikten 230 ışık yılı uzaklıkta bulunan komşu bir yıldız oluşum bölgesi arasındaki bağlantının çok net resmini sağladı."

Göbek kordonu gibi uzanan gaz akışı yoğun gaz kitlesine çaptığında

Bu bağlantı, gazın bir göbek kordonu gibi uzay boyunca uzanarak parlak bir yıldız doğum odasına akışı. Düşük hızlı akış geldiğinde, bölge zaten yoğun bir gaz kozasına ev sahipliği yapıyordu. Hubble spektroskopisi, akışın saatte yaklaşık 1 milyon mil hızla hareket ettiğini, bir bahçe hortumunun bir toprak yığınına çarpması gibi yoğun gaza çarptığını ve yayıldığını gösteriyor. Akışın yayılma yoluna serpişen yeni doğmuş yıldız kümelerinin yaşı, Hubble tarafından hesaplanabiliyor.

Daha büyük galaksilerde görülenin tam tersi etki

Bu, kara deliğe doğru düşen materyallerin çevredeki manyetik alanlar tarafından kapıp kaçırıldığı ve ışık hızına yakın bir hızla hareket eden yanan plazma jetleri oluşturduğu daha büyük galaksilerde görülenin tam tersi bir etki.
Jetlerin yolundan geçen gaz bulutları, soğuyup yıldız oluşturma yeteneklerinin çok ötesinde ısıtılıyor. Ancak Henize 2-10'daki daha az kütleli kara delik ve onun yumuşak akışıyla, gaz yeni yıldız oluşumunu hızlandıracak kadar sıkıştırılıyor.

Sürpriz: Yeni yıldızların doğuşunu tetikliyor

Reines'in yüksek lisans öğrencisi ve yeni yayımlanan araştırmanın baş yazarı Zachary Schutte, "Yalnızca 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki Henize 2-10, Hubble'ın kara delik akışının hem görüntüleri hem de spektroskopik kanıtlarını çok net şekilde elde edebildiği yakınlıkta. Fazladan sürpriz, dışarı akışın yıldız oluşumunu bastırmak yerine yeni yıldızların doğuşunu tetiklemesi oldu" dedi.

'Süpernova kalıntısı olduğu savı doğru değil'

"Hubble'ın şaşırtıcı çözünürlüğü, gazın hızında tirbuşon benzeri bir modeli açıkça gösteriyor, bu da karadelikten dışarıya akış devinimi ya da salınımı modeline uyuyor" bilgisini veren Reines, diğer bilim insanlarının ileri sürdüğü süpernova kalıntısının bu kalıba sahip olamayacağını belirtip "Dolayısıyla bunun bir kara delik olduğuna dair dumanı tüten silah niteliğinde kanıtımız oldu" dedi.
Hubble tarafından çekilen uzay görüntüleri - Sputnik Türkiye, 1920, 29.12.2021
YAŞAM
Roscosmos: ‘Spektr-RG’ teleskopu her 10 günde bir kara deliklerce yok edilen yıldızları kaydediyor
Reines, gelecekte cüce galaksilerin karadeliklerine yönelik daha da fazla araştırma yapılacağını, bunun süper kütleli karadeliklerin erken evrende nasıl ortaya çıktığı gizemine ipucu oluşturacağını belirtti.
Bu yolda galaksinin kütlesi ile kara deliği arasındaki ilişkinin ipuçları sağlaması bekleniyor. Henize 2-10'daki kara delik, güneş kütlesinin 1 milyon katı civarında. Daha büyük galaksilerde, kara delikler güneş kütlesinin 1 milyar katından fazla olabiliyor. Ev sahibi galaksi ne kadar büyükse, merkezdeki kara delik o kadar büyük oluyor.
Uzay - Sputnik Türkiye, 1920, 03.12.2021
Bilim insanları açıklama getiremedi: Cüce galakside alışılmadık derecede büyük kara delik keşfi

Samanyolu gibi büyük galaksilerin büyüme ve birleşme sürecinden azade

Süper kütleli kara deliklerin kökenine dair Henize 2-10 gibi cüce gökadalar umut verici potansiyel ipuçları sunuyor, çünkü Samanyolu gibi büyük galaksilerin büyüme ve birleşme sürecinden geçmek yerine, kozmik zaman boyunca küçük kalıyorlar.
Gökbilimciler, cüce galaksi kara deliklerini, yeni oluşmaya ve büyümeye başlayan erken evrendeki kara delikler için analog olarak görüyor.
Kara delik - Sputnik Türkiye, 1920, 20.01.2022
Gözlemlenebilir evrende kaç kara delik var?

'Cüce gökadaların belleğinde saklı'

"İlk kara delikler çağı, görebildiğimiz bir şey değil, bu yüzden nereden geldikleri gerçekten büyük soruya dönüştü" diyen Reines, "Cüce gökadalar, aksi takdirde zaman ve uzayda kaybolan kara delik tohumlama senaryosunun bir kısmını hafızalarında tutuyor olabilir" tezini dile getirdi.
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала