12:06 16 Temmuz 2018
Canlı Yayın
    Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad - Rossiya Segodnya röportajı

    Türkiye ve Suriye'nin doğrudan iş birliği yapması mümkün mü?

    Пресс-служба президента Сирии Башара Асада / Sputnik
    Analiz
    URL'yi kısaltın
    Elif Sudagezer
    384

    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Şam'la temas düşünülebilir mi?" yönündeki soruya verdiği "siyasette kapılar sonuna kadar açık" sözleriyle gündeme gelen Ankara-Şam mutabakatı gerçekten mümkün mü? Böyle bir iş birliği gerçekleşirse sonuçları ne olur? Uzmanlar olası senaryoları Sputnik'e aktardı.

    Türkiye, Rusya ve İran'ın temeli Astana görüşmeleriyle Suriye için temeli atılan çözüm süreci, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Lideri Hasan Ruhani'yi bir araya getiren Soçi üçlü zirvesiyle tescillendi. Putin'in Suriyeli mevkidaşı Beşar Esad'la görüşmesinden bir gün sonra gerçekleşen zirvenin ardından; Erdoğan "Şam'la temas düşünülebilir mi?' sorusuna verdiği "Siyasetin kapıları, malumunuz, son ana kadar her zaman açıktır" yanıtı vererek Türkiye-Suriye arasında doğrudan temas ihtimalini gündeme getirdi. Ankara, Erdoğan'ın sözlerinin ardından "Şu aşamada doğrudan temas gündemde değil" dese de Türkiye ve Suriye'nin yakın gelecekte doğrudan temasa geçip geçmeyecekleri kayda değer bir soru işareti. Bir diğer önemli soru işareti de Ankara-Şam arasındaki olası doğrudan temasın sürece yönelik etkilerinin ne olacağı. Sputnik'in bu sorusuna Gazeteci Mehmet Ali Güller yanıt aradı.

    ŞAM'LA MUTABAKAT NEDEN GECİKTİ?

    Erdoğan'ın Soçi Zirvesi sonra Şam'la temasa yeşil ışık yaktığına işaret eden Güller "Bu sözler, kuşkusuz bir ‘kapı aralama' politikasının işaretleri ve Türkiye'nin Suriye'nin dostlarıyla, yani Rusya ve İran'la, normalleşme sürecinin gecikmeli de olsa doğal sonucu" dedi. Söz konusu "gecikmenin" nedenlerine değinilmesi gerektiğine işaret eden Güller şu sözleri söyledi:

    "Bu sebeplerinde başında ilki AKP hükümetinin Suriye konusundaki yola çıkarkenki tutumu geliyor. Malum, Esad'a önce İhvan'ı hükümete monte etmesini dikte ve sonra silahlı muhalefeti desteklemesi; Ankara'nın keskin bir şekilde yüzünü Şam'a döndürmesine uzun süre engel oldu. Ayrıca Rusya'nın sahaya askeri olarak inmesiyle Şam'a karşı politikalarını güncelleme zorunluluğu gören AKP hükümeti, Türkiye'yi Irak ve Suriye'nin kuzeyine doğru genişletme hedefini, PYD tamamen ABD kontrolüne girene kadar rafa kaldırmamakta ısrar etti. Diğer yandan ise Astana süreci esas olarak güvenlik odaklı bir süreç olması itibarıyla AKP hükümeti Şam'la anlaşma politikasında ayak sürümeye devam etti. AKP'nin bu tutumu ancak Soçi Zirvesi ile birlikte yerini siyasi sürece bırakarak değişti."

    TÜRKİYE-SURİYE İŞ BİRLİĞİ NEDEN ZORUNLU BİR HAL ALDI?

    Ankara-Şam anlaşması stratejik önemdedir ve daha fazla gecikmemesi gereken bir jeopolitik ihtiyaç olduğuna değinen Güller "AKP Hükümeti Rusya ve İran'la birlikte hareket etmeye devam edecekse, ki etmelidir, artık Şam'la anlaşmaya gitmelidir. Zaten bugüne kadar anlaşma yoluna gidilmemiş olması hem Suriye hem de Türkiye için büyük maliyetler doğurmuştur. Hatta denilebilir ki Suriye meselesinin Suriye'den sonra en büyük maliyeti Türkiye'yedir ve maalesef bunun sorumlusu da AKP hükümetidir. AKP hükümeti en başından silahlı muhalefeti desteklemese ve sınırından Suriye'ye silahlı muhalefet geçişini kapatsa, hem Türkiye'ye bir maliyet oluşmayacak hem de Suriye bu kadar bedel ödemeyecekti. Hatta normalleşme sürecinin daha başında Şam'la anlaşsa, maliyet yine azalacak ve Türk Ordusu'nun Suriye topraklarında operasyon yapmasına bile gerek kalmayacaktı" dedi. Ankara ve Şam arasındaki iş birliğinin zorunlu bir hal almasının ardında üç temel neden olduğuna işaret eden Güller "Birincisi; Ankara Şam'la anlaşırsa, Suriye topraklarında bulunan Türk askerleri için meşruiyet oluşacak olması. Zira Şam yönetimi, kendi davetiyle topraklarında bulunan askeri kuvvetler dışındaki tüm kuvvetleri işgalci ilan etmişti" dedi.

    Güller, Ankara- Şam anlaşması PYD odaklı çözüm seçeneklerini tamamen ortadan kaldıracak olması ve Ortadoğu'da ABD'nin kurmaya çalıştığı İsrail-Körfez-Kürt eksenini zayıflatacak olmasının da bu anlaşmanın zaruri olmasının nedenleri arasında olduğuna işaret etti.

    İKİ ÜLKENİN DOĞRUDAN İŞ BİRLİĞİ OLASI MI?

    Sürece ilişkin bir diğer önemli soru ise Türkiye ve Suriye arasında doğrudan iş birliği kurulmasının olası olup olmadığı. Sputnik'in sorusunu Gazeteci Musa Özuğurlu yanıtladı:

    "Türkiye aslında Suriye'yle temas içine girmek istiyor ama Türkiye'nin bu temastan beklentisi Kürt başlığı başta olmak üzere Türkiye'nin güvenlik algılamalarına uygun bir gidişat. Ama Suriye tek başına değil, bölgesel bir stratejiyle hareket ediyor. Dolayısıyla Suriye'nin önceliği Türkiye'nin hassasiyetleri değil; kendi hassasiyetleri. Tam ve doğrudan bir mutabakat için Türkiye'nin Suriye'nin iç işlerine kesinlikle karışmaması ve kendisinin değil Suriye'nin çıkarlarını ön planda tutması lazım. Şu anda da böyle bir ortam yok. Temaslar gerçekleşebilir fakat bu iki ülkenin tüm sorunlarını aştığı ve kriz öncesi döneme döndüğü anlamına gelmiyor. Yedi yıl boyunca Türkiye'ye çok büyük sorumluluklar yükleyen Suriye yönetiminin Türkiye yönetimine bir anda sıcak bakması veya doğrudan diplomatik ilişkiye girmesi çok mümkün gözükmüyor."

    Tam bir mutabakat için Türkiye'nin Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) başta olmak üzere şemsiye örgütlerden desteğini tam anlamıyla çekmesi gerektiğine işaret ede Özuğurlu "Türkiye de Kürt kartına karşı bu desteği sürdürmek istiyor. Bu alan hala çatışmalara sahne olan bir alan" dedi.

    SURİYE'NİN KUZEYİ: SÜRECİN KÖRDÜĞÜMÜ

    Suriye'nin kuzeyinin Türkiye'yi bütün olası senaryolarda çıkmaza götüreceğini söyleyen Özuğurlu "Suriye'nin kuzeyiyle ilgili bütün tarafların farklı beklentileri var. ABD, orada Kürt özerk yönetim ve benzeri bir süreci destekliyor. Suriye'nin Kürtlerden beklentisi de ABD ile temaslarını kesmeleri ve ABD'nin Suriye'den çıkması. Suriye yönetimi, bu şartlar karşılanırsa idari özerklik şansı tanıyabileceğini ifade ediyor. Böyle bir anlaşma olursa da bu Türklere uymaz. Çünkü Türkiye her hangi bir şarttaki herhangi bir Kürt oluşumuna karşı. Diğer yandan Rusya ve İran eş güdümlü olarak Kürtlerin ABD ile sıkı ilişki içinde olmasına karşı ama onları tamamen dışlamak da istemiyor. Bütün tarafların beklentileri birbirinden farklı. Kuzeyde ne olursa olsun, Türkiye bir büyük tarafla anlaşsa bile, öteki tarafla karşı karşıya gelecek. Türkiye'yi herhangi bir yol çözüme götürür mü, bunu öngöremiyorum. Her ne olursa olsun, Türkiye'nin önünde çok önemli bir sorun Kürt meselesi " diye ekledi.

    İlgili konular:

    Peskov: Suriye'de teröristlerle ateşkes yapılamaz
    Rus Tu-22'ler, Suriye'nin kuzeydoğusunda IŞİD mevzilerini bombaladı
    Rusya: ABD'nin Suriye karar tasarısı OPCW'de reddedildi
    Suriye muhalefeti Cenevre öncesinde başmüzakerecisini seçti
    Suriye: Türkiye'ye uzanan demiryolu hattı inşa edebiliriz
    ‘Suriye’de yaklaşık 2 bin ABD’li asker bulunuyor’
    Beyaz Saray: Trump, Suriye'deki ortaklarımıza verdiğimiz askeri yardımlarla ilgili Erdoğan'ı bilgilendirdi
    Rusya Savunma Bakanı Şoygu ve De Mistura Suriye Ulusal Diyalog Kongresini görüştü
    Suriye’de 'gizemli bir tank köprü' kullanıldı
    Lavrov: Suudi Arabistan'ın Suriye muhalefetini birleştirme çabalarını destekliyoruz
    Trump Erdoğan'ı aradı: Soçi Zirvesi ve Suriye krizi ele alındı
    Etiketler:
    Suriyeli Kürtler, terörle mücadele, toprak bütünlüğü, Astana görüşmeleri, Soçi görüşmesi, Özgür Suriye Ordusu, ÖSO, İhvan, AKP, SDF, IŞİD, YPG, PYD, Musa Özuğurlu, Mehmet Ali Güller, Hasan Ruhani, Donald Trump, Beşar Esad, Vladimir Putin, Recep Tayyip Erdoğan, Körfez, İsrail, Irak, Ortadoğu, Suriye'nin kuzeyi, Şam, Ankara, Suriye, İran, Rusya, Türkiye
    Topluluk kurallarıTartışma
    Facebook hesabınızla yorum yapınSputnik hesabınızla yorum yapın