10:36 07 Haziran 2020
Canlı Yayın

    'İran'ın Suriye krizinin çözümüne katkısı şart'

    Dünya Panorama
    URL'yi kısaltın
    Yazarı
    0 10
    Abone ol

    Ortadoğu uzmanı Bayram Sinkaya, İran'ın Viyana'da yapılacak ‘Suriye’ konulu toplantılara davet edilmesinin önemini değerlendirdi. Krizin çözümünde İran'ın katkısının gerekli olduğunu savunan Sinkaya, “İran, Esad'tan bağımsız olarak bölgede kendi tabanını oluşturmaya başladı” dedi.

    Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) danışmanı Yrd. Doç. Dr. Bayram Sinkaya, RS FM’de yayınlanan Dünya Panorama programında İran'ın Suriye krizinin diplomatik yollarla çözümüne sunacağı katkı hakkında konuştu.

    ‘İRAN, YATIRIMLARINI MUHAFAZA ETMEK İSTİYOR’

    “İran, Suriye'deki krizin önemli aktörlerinden birisi oldu.  Tahran, Esad yönetiminin en büyük destekçisiydi” diyen Sinkaya, şöyle devam etti:

    “İran'ın bugüne kadar sorunun diplomatik yollardan çözümü için kendi girişimleri de oldu. Ancak Suriye muhalefeti ve Batılı ülkelerin önemli bir kısmı İran'la Esad arasından çok fark görmediği için İran'ın bu diplomatik hamlelerine pek itibar edilmedi. İran,  uluslararası toplum tarafından yapılan ya da Batılı aktörlerin geliştirdiği çeşitli diplomatik çözüm girişimlerinde de dışlandı. Ne Cenevre toplantılarına, ne de Suriye'nin Dostları toplantılarına katıldı. İran, Suriye’ye büyük önem verdiğinden bu görüşmelerin bir parçası olmak istiyordu.  Suriye'de İran'ın müdahil olmadığı bir dönüşüm süreci Tahran’a çok şey kaybettirecek. Her şeyden önce İran, Suriye'ye yaptığı stratejik yatırımların en azından bir kısmını muhafaza etmek istiyor. Suriye'deki  muhtemel rejim değişikliğinden sonra da çıkarlarının bir kısmını da korumayı umuyor. İran'ın en önemli kaygısı bu.”

    ‘ABD, İRAN’IN YAPICI ROL OYNAMASINI İSTİYOR’

    İran'ın, Şam’la ilişkileri nedeniyle, Suriye muhalefeti tarafından kabul görmediğini belirten Sinkaya, “Muhalefet İran'ı Suriye'nin işgalci gücü olarak görüyordu.  ABD de izolasyon politikası nedeniyle İran'ın bu tür toplantılara katılmasını istemiyordu. Fakat, İran ile 5+1 ülkeleri arasında yapılam nükleer anlaşmadan sonra Tahran’ın önü bu konuda biraz daha açılmış oldu.  ABD’den, İran'ın Suriye sorununun çözümünde daha yapıcı bir rol oynaması gerektiği yönünde açıklamalar geldi” ifadelerini kullandı.

    ‘SUUDİ ARABİSTAN, İRAN’IN MASAYA OTURMASINA KARŞI’

    Sinkaya, İran'ın ABD, Rusya, Türkiye ve Suudi Arabistan'ın öncülüğündeki Viyana toplantılarına katılmasının önünde iki engel olduğunu düşünüyor:

    “Suudi Arabistan'ın ve Suriye muhalefetinin tutumu kritik.  Viyana toplantılarında Suriye muhalefeti temsil edilmiyor. Onlar büyük ihtimalle bu girişime karşı çıkacaklar. Keza ‘Suudi Arabistan’ın İran'la aynı masada olmak isteyip istemeyeceğinden de emin değiliz. Bölgedeki meselelerin çoğunda İran ve Suudi Arabistan karşı karşıya gelmiş durumda. Aralarında resmi ilişkiler muhafaza edilse bile üst düzey yetkililer arasından uzun süreden beri temas yok. Suudiler, İran'ın Suriye'nin geçişinde etkili rol oynamasını istemiyor. Suriye'deki, İran varlığını tamamen silmek istiyor. Bu nedenle de İran'ın her türlü rol kapma girişimine karşı çıkıyor. Ama İran, Viyana'da masaya oturmaya hazır.”

    ‘İRAN, SADECE ESAD’IN DESTEKÇİSİ DEĞİL’

    Suriye sorununun çözümünde İran'ın katkısının gerekli olduğunu savunan Sinkaya, şunları söyledi:

    “İran,  artık Suriye iç savaşının aktörlerinden birine dönüştü. Sadece Esad yönetiminin destekçisi değil, saha da önemli bir İran askeri varlığından bahsediliyor. Bunların bir kısmı doğrulanmış, bir kısmı doğrulanmamış bilgiler. İran saha da askeri danışmanlık yaptığını ifade ediyor. Fakat her halükarda sahada en az 2 bin, 3 bin civarından İran'ın askeri varlığından bahsediyoruz. Bu askerler sadece Suriye ordusuna danışmanlık hizmeti vermiyor, daha önemlisi Suriye'de kurulan Milli Direniş Hareketi'nin örgütlenmesinde, eğitilmesinde ve operasyonlarında da danışmanlık yapıyor. Dolayısıyla aralarında özel bir ilişki oluştu. Yani İran,  Esad'dan bağımsız olarak  bölgede zaten kendi tabanını oluşturmaya başladı. Diğer taraftan Şii milisler sahada etkili. Onların faaliyetlerinin kontrol altına alınması için de İran'ın müdahalesi şart.”

    BÖLGE ÜLKELERİNİN İNİSİYATİF ALMASI NEDEN ZOR?

    Sinkaya, Suriye sorunundan en çok bölge ülkelerinin etkilendiğine dikkat çekti:

    “Sorun çözülürse bundan en çok yararlanacak olanlar da bölge ülkeleri. Ama bölge ülkeleri arasındaki hamaset ilişkileri, bu işbirliğini engelliyor. Diğer taraftan Suriye'deki çatışmaların bu kadar uzaması ve  çatışmaların girift bir hal alması da bölge ülkelerinin aktif rol almasını engel oluyor. Çünkü, Suriye muhalefeti çatışmaya bu kadar taraf olan İran’ı  masada görmek istemiyor. Bu da İran'ın aktörlüğünü zayıflatıyor. Aynı şekilde, Esad'ın destekçileri de Suudi Arabistan'ı ya da Türkiye'yi masada görmek istemiyor. Bu durum da bölge aktörlerinin müdahalesini ve inisiyatif almasını zorlaştırıyor.”

    Bölgesel aktörlerin sorunu çözecek güç ve kapasitesi olmadığını kaydeden Sinkaya, son olarak “Belki bu kolektif bir biçimde hareket edilirse başarılı olunacak fakat her ülkenin çıkarları ve vizyonu farklı. Ortadoğu'da bölge ülkeleri arasından ciddi bir rekabet olduğunu görüyoruz.Bu da bölge ülkelerinin Suriye meselesinin çözümünde inisiyatif almasını engelliyor” dedi.

    İlgili konular:

    ABD: İran ilk kez Suriye toplantısına davet edildi
    Suriye müzakerelerinde ABD’den İran’a yeşil ışık
    Lavrov: Suriye krizi İran'sız çözülemez
    Esad: Rusya ve İran'ın desteği çok değerli
    Etiketler:
    Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM), Bayram Sinkaya, İran, Suriye, Rusya
    Topluluk kurallarıTartışma
    Sputnik hesabınızla yorum yapınFacebook hesabınızla yorum yapın