05:37 17 Ocak 2018
Ankara-1°C
İstanbul+ 10°C
Canlı Yayın
    Lozan'daki İran nükleer müzakereleri

    İran ile nükleer anlaşmanın çerçevesinde uzlaşıldı

    © Sputnik/ Rusya Dışişleri Bakanlığı
    Ortadoğu
    URL'yi kısaltın
    İran'la ‘nükleer kriz'de çözüm umudu (60)
    0 0 0

    P5+1 ile İran arasında yürütülen nükleer müzakerelerde nihai metnin 30 Haziran'a kadar yazılmasında karar kılınırken, çerçeve anlaşmasının parametreleri de belirlendi. ABD yönetimi de çerçeve anlaşmasında uzlaşıya varılan noktaları duyurdu.

    Buna göre, İran, nükleer bomba yapmak için uranyum zenginleştirilmesinde kullanılabilen santrifüjlerini yaklaşık 3'te 2 oranında azaltmayı kabul etti. Haziran'da varılacak anlaşmayla, İran'ın şu anki 19 bin civarındaki santrifüjlerinin sadece 5 bin kadarının faaliyet gösterilmesine izin verilecek.

    Ayrıca İran, uranyum zenginleştirmesini, 15 yıl boyunca, nükleer silah yapmaya yetmeyecek düzey olan yüzde 3,67 ile sınırlayacak ve zenginleştirilmiş uranyum stokunu da 10 bin kilogramdan 300 kilograma düşürecek. Kalan tüm santrifüjler ile zenginleştirilmiş altyapılar ise Uluslararası Atom Enerji Kurumu'nun (UAEK) izlediği depolarda tutulacak ve bunlar, sadece işleyen santrifüjler ile ekipmanın değiştirilmesinde kullanılacak.

    İran'ın şu anda bir tane nükleer bomba yapmak için yeterli materyale ulaşma süresi 2-3 ay iken, bu zaman en az bir yıla çıkarılacak.

    FORDO'DA URANYUM ZENGİNLEŞTİRİLMEYECEK

    Çerçeve anlaşmasına göre İran, 15 yıl boyunca uranyum zenginleştirilmesi amacıyla yeni bir tesis de inşa etmeyecek.

    Anlaşma kapsamında İran, Fordo'daki tesisini en az 15 yıl uranyum zenginleştirmek için kullanmayacak, sadece barışçıl amaçlara yönelik bir tesis haline getirecek. İran ayrıca, bu tesiste 15 yıl boyunca uranyum zenginleştirilmesiyle ilgili Ar-Ge faaliyetleri yürütmeyecek ve nükleer fizyona girebilen "fisiyon" maddesi bulundurmayacak.

    Ayrıca, anlaşma çerçevesinde, Fordo'dan 3'te 2 civarındaki santrifüjler ile ilgili altyapılar sökülecek ve UAEK'in izlemesi altına verilecek. Kalanlarla da uranyum zenginleştirmeyecek.

    Uzlaşı noktasında, İran 10 yıl boyunca sadece Natanz nükleer tesisinde ve sadece birinci nesil 5 bin 60 IR-1 ile uranyum zenginleştirebilecek, uranyum zenginleştirmedeki daha gelişmiş santrifüjleri ise UAEK'in denetimindeki depolara kaldıracak.

    İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi
    © AFP 2018/ BRENDAN SMIALOWSKI
    İran, "IR-2, IR-4, IR-5, IR-6 veya IR-8" olarak adlandırılan modellerdeki santrifüjleri ise uranyum zenginleştirmek için en az 10 yıl boyunca kullanmayacak ve gelişmiş santrifüjleriyle sadece sınırlı Ar-Ge yapabilecek.

    UAEK'E GENİŞ ÇAPLI İZİN

    İran'ın nükleer faaliyetlerinin izlenebilmesi ve şeffaflığın sağlanabilmesi açısından UAEK'in, Natanz ve Fordo dahil İran'ın nükleer tesislerine düzenli girişi olabilecek.

    Müfettişlerin İran'ın nükleer programının tedarik zincirine, uranyum madenlerine de erişimi olacak. İran, UAEK'in şüpheli gördüğü veya gizli tesis olduğu iddialarının yer aldığı noktaları inceleyebilmesine olanak vermesi zorunluluğu getirilecek. İran, UAEK'ye daha fazla erişim ve bilgi sağlayan UAEK'in ek protokolünü uygulamayı da kabul etti.

    ARAK'TAKİ AĞIR SU DEPOSUNA DÜZENLEME

    Bunun yanında, İran, P5+1 ile karar kılınan dizayna göre ve nükleer silah elde etmeye uygun plütonyum üretmeyecek şekilde Arak'taki ağır su reaktörünü yeniden inşa edecek. Reaktörün, silah yapmaya uygun plütonyum üreten orijinal ana kısmı ise imha edilecek ve ülkeden çıkarılacak.

    İran bu reaktördeki kullanışmış yakıtları ülkeden gönderecek, kullanılmış nükleer yakıtı geliştirme ve yeniden üretme işlemlerine girmeyecek. İran ayrıca 15 yıl boyunca ek bir ağır su reaktörü de inşa etmeyecek.

    TAAHHÜTLERE UYARSA YAPTIRIMLAR ASKIYA ALINACAK

    İran'ın bu taahhütlere uyması halinde ise ülkeye yönelik bazı yaptırımlar kaldırılacak.

    UAEK'in İran'ın nükleerle ilgili tüm kilit adımları attığını teyit etmesinin ardından ABD ve AB'nin, İran'a, nükleer programına yönelik getirdiği yaptırımlar askıya alınacak.

    Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) de İran'ın nükleer meselesiyle ilgili tüm geçmiş yaptırımları, İran'ın kilit kaygıları gidermesiyle eş zamanlı olarak kaldırılacak. Ancak, hassas teknolojilerin transferiyle ilgili bölümler yeni bir BM Güvenlik Konseyi tasarıyla tekrar düzenlenecek.

    İran'ın herhangi bir zamanda taahhütlerinden cayması halinde ise bu yaptırımlar geri yerine getirilecek.

    Konu:
    İran'la ‘nükleer kriz'de çözüm umudu (60)

    İlgili konular:

    İran müzakereleri uzayınca, gazetecilerin esprileri sosyal medyayı salladı
    İsrail: İran'a karşı askeri harekat da dahil tüm seçenekler masada
    İran müzakereleri: Zarif de Lavrov da bugün anlaşma bekliyor
    İran görüşmeleri yarına uzuyor
    İbadi: İran'la hemfikir değiliz
    İran görüşmeleri: ABD ve Rusya heyetleri biraraya geldi
    İran görüşmelerine ara verildi, ABD gerekirse ayrılacağını açıkladı
    Etiketler:
    Nükleer silah, P5+1, ABD, İran
    Topluluk kurallarıTartışma
    Facebook hesabınızla yorum yapınSputnik hesabınızla yorum yapın