17:42 21 Eylül 2018
Canlı Yayın
    İran'la nükleer müzakereler

    İran, Obama'dan 'makas' aldı, Kerry'yi öpücüğe boğdu

    © AP Photo / Ebrahim Noroozi
    Ortadoğu
    URL'yi kısaltın
    İran'la ‘nükleer kriz'de çözüm umudu (60)
    0 20

    İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin müzakerelerin ilk aşamasında 5 alanı kapsayan çerçeve bir anlaşma üzerinde uzlaşılması, devletlerin olduğu kadar sosyal medyanın da gündemindeydi. İranlılar, 'sevinçten' ABD Başkanı Obama ve Dışişleri Bakanı Kerry'nin 'yanağını sıkıp' selfie çektirdi.

    İran ile 5+1 ülkelerinin 8 gün süren sıkı pazarlıklar sonucunda mutabık kaldığı anlaşmanın parametrelerinin belirlenmesi sonrası hem devlet liderleri ve yetkililerden hem de basından çok çeşitli yorumlar geldi. Ancak ‘en ilginç ve gerçekçi değerlendirmeler’ sosyal medya kullanıcılarına aitti. Nitekim son 3 gün boyunca müzakerelerle ilgili 460 bin tweet atıldı.

    Bir Twitter kullanıcısı, ABD Başkanı Barack Obama ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin sarılırken resmedildiği bir çizim paylaşıp, altına da “(İsrail Başbakanı Benyamin) Netanyahu’nun kâbusu gerçek oldu” yazdı.

    Diğer bir kullanıcı da İran’ın başkenti Tahran’dan ‘çerçeve anlaşma şerefine kaldırdıkları kadehlerini’ paylaştı.

    Twitter yasak olmasına rağmen çeşitli yollarla yasağı delen İranlılar, Obama’nın anlaşma sonrası yaptığı ve canlı yayımlanan konuşmasını da es geçmedi.

    Pek çok kullanıcı ekranın önüne geçip ‘Obama ile’ selfie çekti. Bir tanesi Obama'nın ‘yanağından makas alırken’, diğeri de Kerry’i ‘gözlerinden öptü.’

    “Her şey üzerinde mutabık kalınana kadar hiçbir şeyde mutabık kalınmış sayılmaz” sözünü hatırlatan ve 30 Haziran’a kadar nihai haline kavuşturulması gereken Kapsamlı Ortak Hareket Planı’nın (JCPOA) öne çıkan 5 başlığı ise şöyle: zenginleştirme, denetim ve şeffaflık, reaktör ve yeniden işleme, yaptırımlar ve safhalar.

    ZENGİNLEŞTİRME

    Santrifüjlerin azaltılması: İran elindeki 9 bin santrifüjün 2896 tanesini devre dışı bırakacak.

    Zenginleştirme oranı: Uranyum zenginleştirme en az 15 yıl boyunca yüzde 3.67’nin üzerine çıkmayacak.

    Tesisler: En az 15 yıl boyunca yeni uranyum zenginleştirme tesisi açılmayacak. Yalnızca Natanz santrali zenginleştirme amacıyla kullanılabilecek.

    DENETİM VE ŞEFFAFLIK

    Denetçilerin erişimi: Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) denetçileri tüm tesislere, uranyum madenlerine ve işleme merkezlerine 25 yıl, santrifüj üretimi ve depolama tesislerine ise 20 yıl boyunca girebilecek.

    Ek protokol: İran IAEA Ek Protokolü ve IAEA Anlaşması’nın 3.1 Maddesi’nin altına imza atacak. Ek protokol gizli yürütülen nükleer faaliyetlerin peşine düşülmesine hak tanırken, Madde 3.1 de yeni santral inşası durumunda kuruma önceden haber verilmesini şart koşuyor.

    REAKTÖRLER

    Arak: Plütonyum üretmeye dönük Arak’taki ağır su reaktörü barışçıl araştırma ve radyoizotop üretimi yapılacak şekilde yeniden tasarlanacak. Çekirdeği imha edilecek. Kullanılmış yakıt ülke dışına çıkarılacak. Ülke 15 yıl boyunca ağır su stoku yapamayacak ve yeni ağır su reaktörü inşa edemeyecek.

    YAPTIRIMLAR

    AB ve ABD: IAEA İran’ın tüm şartları yerine getirdiğine dair onay verdiği an, yaptırımlar kaldırılacak.

    BM: Yine İran şartlara uyduğu takdirde, nükleer faaliyetlere ilişkin BM Güvenlik Konseyi (BMGK) kararları kaldırılacak. Ancak hassas teknoloji aktarımına ilişkin olanlar önce müzakere edilecek.

    SAFHALAR

    10 yıl: Zenginleştirme ve Ar&Ge kapasitesinin sınırlandırılması ve 1 yıllık ara (nükleer silah yapabilmek adına yeterli uranyum üretmek için gereken süre)

    15 yıl: Yeni zenginleştirme tesisinin veya ağır su reaktörlerinin açılmaması, sınırlı oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku, ilave şeffaflık önlemleri

    25 yıl: İran’ın stok zincirinin denetlenmesi, uranyum madenlerine giriş izni

    Daimi: IAEA Ek Protokol ve Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’na (NPT) bağlılık

    Konu:
    İran'la ‘nükleer kriz'de çözüm umudu (60)

    İlgili konular:

    Türkiye: İran'la nükleer anlaşmayı olumlu buluyoruz
    İran ile nükleer anlaşmanın çerçevesinde uzlaşıldı
    İsrail: İran'a karşı askeri harekat da dahil tüm seçenekler masada
    İran anlaşması: Yaptırımlar kalkacak
    İran ile nükleer müzakerelerde 'büyük gün'
    İran ile nükleer müzakerelerinde anlaşma: Açıklama bekleniyor
    İran: Müzakerelerde güneşin doğuşu yakın
    Etiketler:
    Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Hasan Ruhani, John Kerry, Barack Obama, ABD, İran
    Topluluk kurallarıTartışma
    Facebook hesabınızla yorum yapınSputnik hesabınızla yorum yapın