06:34 17 Eylül 2019
Canlı Yayın
    Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), İstanbul Boğazı'nın uzaydan çekilmiş görüntülerini yayınladı.

    'İstanbul'da 15 yıl içinde 7.6 şiddetinde deprem olabilir'

    © Fotoğraf : Twitter
    Türkiye
    URL'yi kısaltın
    0 21
    Abone ol

    Ünlü Fransız deprem bilimci Profesör Xavier Le Pichon İstanbul'da yaşanması beklenen depremin büyüklüğünün 7.4 civarında olacağını söyledi. Prof. Pichon, "Sadece 70 kilometrede olursa bu da ikinci bir deprem olacağı anlamına gelir. Bu deprem Marmara'nın batısını kırar ve yeni bir 7'den büyük depreme neden olur" dedi.

    Habertürk'ten Kürşad Oğuz'a söyleşi veren Le Pichon, sözkonusu depremin, ancak 1999 Gölcük depremiyle mukayese edilebileceğini belirterek, "Eğer tek bir deprem olursa bu, 7.4-7.6 arasında bir büyüklükte olur" diye konuştu. Depremin zamanıyla ilgili tahminde bulunan Le Pichon, "'15 yıl içinde kesin olacak' diyemem. Ama olma olasılığı yüksek" ifadesini kullandı. Le Pichon'un açıklamalarından öne çıkan satırlar şöyle:

    Birkaç ay önce Marmara'da araştırma yapan Le Suroit gemisinin depremle ilgili bulguları makale olarak yayımlandı. Büyük İstanbul depremi dediğimiz depremi doğuracak Marmara'daki fayın tek parça, tek hat, kıvrımlı iki fay olduğunun kesinleştiği Türk deprembilimciler tarafından açıklandı. Son araştırmalarınızda ne buldunuz?

    1999 yılında Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara'da devam ettiğini, tek bir hatta ilerleyen atımlı fay olduğunu söyledik. Bu fay üzerinde hareket oranının yaklaşık yılda 20 milimetre olduğunu, bu fayda son kırılmanın 1766'da iki büyük deprem sonrasında gerçekleştiğini, gelecek 30 yıl içerisinde yaklaşık 7.6 büyüklüğünde bir deprem olmasını beklemek gerektiğini de belirttik.

    2001'de, Prof. Celal Şengör, İTÜ'den Prof. Tuncay Taymaz ve daha pek çok Türk uzmanla yaptığımız çalışmalar, fay hakkındaki bilgilerimizi doğruladı. O dönemde birçok araştırmacı bu verilerin açıklamak için yeterli olmadığını söylüyordu.

    Çalışmalarınız 2001'den sonra Marmara'da sürdü. Peki, son çalışmalar ne söylüyor?

    O tarihten bugüne Marmara'da Türk araştırmacıların koordinasyonunda çok sayıda uluslararası ekip çalışmalar gerçekleştiriyor. Biz geçen ay Canadian Journal of Earth Sciences adlı dergide bir makale yayımladık. Bu makalede bütün bu çalışmaların sonuçlarını birleştirdik ve hepsinin, baştaki tezlerimizi doğruladığını söyledik.

    Sonuç?

    Bizim 'Ana Marmara Fayı' diye adlandırdığımız Marmara'daki Kuzey Anadolu Fayı tek parça, tek hat, yılda 18 milimetre elastik deformasyon akümülasyonu (esnek bozulma birikimi) var.

    Depremin büyüklüğünü bu bozulma mı belirleyecek?

    Evet. Fay güneyde yılda 18 milimetre yani 1.8 santimetre batıya doğru hareket ediyor. Bu da 250 yılda 4.5 metrelik elastik deformasyon demek.

    Bu elastik deformasyon, sismik sallantı sırasında bir seferde gevşeyecek, bu da depremin yıkıcılığını doğuracak. Bu hareket, eğer fay tahminimdeki gibi tek parça halinde kırılırsa depremin 7.6 büyüklüğünde olacağı anlamına geliyor. Tabii 1766'da olduğu gibi iki parça halinde de kırılabilir. Her halükârda büyüklük 7'nin üzerinde olacak demektir.

    Daha net söylersek?

    Deprem, 1766'da olduğu gibi iki seferde gerçekleşebilir. 1766'da bu önce İstanbul-Silivri segmentinde batıya doğru, sonra Silivri-Ganos (Ganos Dağı-Tekirdağ) segmentinde batıya doğru gerçekleşmişti. Büyüklükleri 7-7.2 arasındaydı. Veya benim daha çok üzerinde durduğum gibi fay bütün bu hat boyunca tek parça kırılacak ve büyüklüğü 7.4-7.6 arasında olacak.

    Yani İstanbul'u etkileyen en az bir veya iki deprem kesin olacak.

    Evet. Bir deprem çok daha büyük olur ya da iki deprem olursa 1766 depreminde olduğu gibi 1-2 ay arayla gerçekleşir. İki deprem olursa büyüklüğü 7.2 civarında olur. Tek deprem olursa 7.4'ten büyük olur.

    Kaçınılmaz sonuç mu bu?

    Evet. Bununla birlikte bazı araştırmacılar, faydaki bu hareketin büyük bölümünün 'creep' yani fay boyunca süregiden kayma sayesinde büyük deprem yaratmadan dağılacağını söylüyordu. Oysa Silivri'nin güneyinde, İstanbul-Silivri segmentinde, sonarlı dip taramalarıyla yapılan 6 aylık ölçümlerde, böyle bir kayma hareketi saptanmadı.

    Yani fay sıkışmış halde ve esnek bozulma biriktiriyor. Bu tespitler, Sakic ve İTÜ'den Özeren, Kandilli'den Ergintav dahil Türk araştırmacıların bulunduğu bir ekip tarafından Geophysical Research Letters'da yayımlanan bir makalede açıklandı. Şunu kanıtladılar:

    Denizin altında 800 metre derinlikte, Kumburgaz havzasında, fay üzerinde bir kayma yok. Bu şu demek, fay üzerinde 'esnek bozulma' katlanarak büyümeye devam ediyor. Yani fayda, bir 'deprem olmayacağını' söyleyen kaymanın yaşandığını artık kesinlikle ileri süremeyiz. Fay üzerinde büyük bir depremin oluşmakta olduğu kesin. Fay deformasyon biriktiriyor ve bu da kesinlikle deprem olacak demek.

    Depremin muhtemel merkezini belirlediniz mi?

    Depremin mesafesini soruyorsanız; bir segment, İzmit'ten Silivri'ye gidiyor. Adı İstanbul-Silivri segmenti. Bunun uzunluğu 70 kilometre. Bu kesinlikle bir seferde kırılacak.

    Yani en düşüğü bu olabilir ve 4.5 metrelik kaymayla 7'nin üstünde bir deprem doğuracağını öngörebiliriz. Sonra bu fay Ganos'a (Tekirdağ) kadar devam ediyor. Bu da 200 kilometreye kadar uzanıyor. Yani kırılma en az 70, en çok 200 kilometrede olabilir. Sadece 70 kilometrede olursa bu da ikinci bir deprem olacağı anlamına gelir. Bu deprem Marmara'nın batısını kırar ve yeni bir 7'den büyük depreme neden olur. Ama eğer tek bir deprem olursa bu, 7.4-7.6 arasında bir büyüklükte olur.

    2001'de "20-30 yıl içinde bir büyük deprem olma olasılığı yüksek" demiştiniz. Aradan 15 yıl geçti. Şimdi bu olasılık daha mı yüksek?

    Evet. Ben 30 yıl içinde olma olasılığının olduğunu söylemiştim. Son 40 yılın araştırmaları gösterdi ki, bunun tarihini öngöremiyorsunuz.

    Yani "15 yıl içinde kesin olacak" diyemem. Ama olma olasılığı yüksek. Tam tarihini bilemesek de önümüzdeki yıllarda bu gerçekleşecek. Kesinlikle 7'den büyük bir ya da iki deprem olacak.

    İstanbul'un farklı bölgeleri, depremden farklı mı etkilenecek?

    Büyük deprem bütün İstanbul'u etkileyecek. İstanbul'da, kolayca yıkılabilecek bölgelerde aşırı yapılaşma var. Bu binalar iyi inşa edilmiş değiller. Yani önemli bir tehlike var. Ama bana öyle geliyor ki, biraz önce size bahsettiğim gibi fay boyunca kuzey ve güney arasında simetri olmaması nedeniyle bu, endişe duyacağımızda çok daha az önemli olabilir.

    Tsunami riski var mı Marmara'da?

    İTÜ'den Doç. Sinan Özeren bunun üzerinde çok çalıştı. Sadece yatay hareket eden bu fay, normalde tsunami üretmez. "Ama Faydaki sarsıntısı yüzünden büyük toprak parçaları çökecek ve bir çığa neden olacak; bu çığlar tsunami üretecek" diyor o. Haklı olabilir.

    Kandilli'den bazı araştırmacılar, geçen ayki makaleden sonra Marmara'daki fayın farklı segmentlerden oluştuğunu, bunun da depremin doğuracağı enerjinin 7 büyüklüğünden az olacağını gösterdiğini belirtti. Karşılaştırmak istemem ama ne dersiniz? Korku salmamak için mi böyle söyleniyor?

    Kandilli'dekiler çok iyi araştırmacılar. Biraz farklı fikirleri var. Sadece diyebilirim ki, 2001'den sonra yapılan çok önemli çalışmalar ve bizim yakında daha ayrıntılı açıklayacağımız bu son çalışma, benim yorumumu doğruluyor. Elbette onların da argümanı vardır ama benim görüşüm bu.

    İlgili konular:

    İstanbul'da korkutan deprem
    Bingöl'de 5,3 şiddetinde deprem
    Yalova'da deprem paniği
    Etiketler:
    Deprem, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, Xavier Le Pichon, İstanbul
    Topluluk kurallarıTartışma
    Facebook hesabınızla yorum yapınSputnik hesabınızla yorum yapın