14:01 17 Aralık 2018
Canlı Yayın
    Demokratik Suriye Ordusu - Rakka

    Suudi Arabistan'ın 'Ilımlı İslam'a dönüşü, sahaya nasıl yansıyacak?

    Hüseyin Kılıç
    Türkiye
    URL'yi kısaltın
    Elif Sudagezer
    0 25

    Ortadoğu'da cihatçı örgütlere verdiği desteği ve ABD müttefikliğiyle bilinen Suudi Arabistan'ın yakında geçeceğini söylediği ‘Ilımlı İslam' modelinin sahaya yansımaları ne olur? Uzmanlar, Suudi Arabistan ekseninden Ortadoğu'da değişen güç dengelerini Sputnik'e yorumladı.

    Libya, Irak, Suriye ve Yemen başta olmak üzere Ortadoğu'da cihatçı örgütlere desteğiyle ve ABD'nin bölgedeki en önemli müttefiki olmasıyla bilinen Suudi Arabistan, bir kaç gün önce Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdülaziz el Suud tarafından yapılan açıklamayla, ülkelerinin 'ılımlı İslam'a döndüğünü' belirterek, 'aşırıcılığı' yakında yok edeceklerini ilan etti. El Suud'un açıklamaları, Ortadoğu'da cihatçı örgütlere verdiği destekle ‘Arap Baharı' sürecini kökten etkileyen Suudi Arabistan'ın bölge siyasetinde bir politika değişikliğine gitme ihtimalini gündeme getirdi. Riyad'ın açıklaması, Suriye'nin yüzde 90'dan fazla bir oranda IŞİD'den temizlendiği ve ülkenin yeniden inşa sürecinin konuşulduğu bir döneme denk gelmesi itibarıyla ilgi çekici. Keza, Suudi basını da, Suudi Arabistan'ın Körfez İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Samir es-Sebhan'ın ABD'li üst düzey yetkililer IŞİD sonrası Rakka'nın inşasında imar desteği sunmak için görüşmeler gerçekleştirdiğini yazdı. Üstelik fiilen PYD'nin kontrolünde olan Rakka'ya ilişkin görüşmeler yürüten Riyad'ın Suriye'nin kuzeyinde PYD'ye TIR'lar ile yardım gönderdiği çeşitli uluslararası medyada yer aldı.

    SUUDİ ARABİSTAN'IN ‘ILIMLI MUHALİFLERDEN EL KAİDE VE PYD'YE UZANAN' DESTEĞİ

    Riyad'ın Suriye'nin kuzeyinde PYD'ye yaptığı yardım henüz doğrulanmadı. Ancak doğrulandığı takdirde bu bilgi, ülkenin Suriye'de yeni bir taktiksel hamle içerisine girdiğine işaret edebilir. Zira Suudi Arabistan, Suriye'deki çatışmaların başladığı tarihten bu yana ülkede çeşitli örgüt ve oluşuma destek verdi. Bunlardan ilki ABD'nin girişimiyle 11 Kasım 2012'de Katar'da kurulan ve Suudi Arabistan, Katar, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, İngiltere, Fransa gibi ülkelerden oluşan 'Suriye'nin Dostları Grubu' tarafından 'Suriye'nin yasal temsilcisi' olarak tanınan Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) idi. Ancak koalisyon, muhalifleri bir şemsiye altında toplayamadı ve sahada değişen dinamikler sonucu, sahayla bağlantısı olmayan bir oluşuma dönüştü. Birkaç ay önce de Türkiye'nin örgüte verdiği aylık 320 bin dolar miktarında yardımı kesmesiyle gündeme gelen oluşuma Suudi Arabistan da büyük ölçüde desteği kesti.

    Riyad'ın hamlelerinde, sahadaki gelişmeler ve başta Astana süreci olmak üzere diplomatik bir takım gelişmelerin büyük etkisi oldu. Bir süre öncesine kadar, Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) çatısı altında toplanan örgütlere yönelik destek veren Suudi Arabistan desteğini daha sonra, Fırat Kalkanı Operasyonu ve Astana görüşmelerinin yarattığı kırılma noktası dolayısıyla daha radikal örgütlerden oluşan Fetih Ordusu'na kaydırdı. Başta Ahrar-uş Şam, El Nusra Cephesi, Liva el-Hak, Şam Lejyonu, Cund-el Aksa, Ceyşul Sünnet ve Ecned el-Şam olmak üzere çeşitli örgütlerin oluşturduğu Fetih Ordusu El Kaide bağlantılı Nusra Cephesi'yle aynı kökene sahip. Fetih Ordusu, halihazırda İdlib'i fiilen kontrol altında tutuyor. Ancak, özellikle Rakka'nın IŞİD'den büyük ölçüde temizlenmesinin ardından PYD, Kuzey Suriye'de en geniş alanı fiilen kontrol eden örgüt olarak öne çıkıyor. Peki, Suudi Arabistan ‘ılımlı muhaliflerden' El Kaide türevi örgütlere uzanan desteğini şimdi de PYD'ya kaydırır mı? Uzmanlar, değişen saha koşulları ve diplomatik gelişmeler ışığında Suriye denkleminde Suudi Arabistan'ın rolünü Sputnik'e yorumladı.

    ‘SUUDİ ARABİSTAN SON BİR YILDIR PYD'YE DESTEK VERİYOR'

    Konuyu Sputnik'e değerlendiren Çağdaş Strateji Araştırma Merkezi Başkanı Seymur Suleymanov "Suudi Arabistan'ın Suriye'de aldığı aktif rol uzun zamandır konuşuluyordu. Son bir yıl içerisinde Suudi Arabistan PYD'yi gizliden ya da açıktan destekliyor. Olayın yeni olan kısmı, bunun basına yansıması. Üstelik Suudi Arabistan Suriye'de açık açık PYD'ye destek vermekle yetinmiyor; ayrıca desteklediği diğer unsurlarla birlikte Beşar Esad hakimiyetine karşı açtığı yeni cepheyi derinleştiriyor" dedi.

    ABD'nin de PYD'ye uzun süredir silah yardımı yaptığını hatırlatan Suleymanov "Amerika Suriye'de YPG/PYD ve PKK gibi terör örgütlerine açıkça silah yardımları yapıyor. Suudi Arabistan'ın ise ABD'ye teslim olmuş ve onun çizdiği projeleri Orta Doğu'da hayata geçiriyor. Suudi Arabistan Suriye'yi Beşar Esadsız görmek istiyor ve İran'ın Suriye'de söz sahibi olmasından korkuyor. Suudi Arabistan, bunun için de İran'a karşı tavır alan PYD örgütüyle çalışmanın peşinde" dedi.

    ‘ORTAK HEDEFLERİ İRAN VE ESAD YÖNETİMİ'

    PYD Eş Başkanı Salih Müslim'in Haziran ayında Suudi Arabistan medyasına verdiği ilk röportajında "İran ile hiçbir ilişkimiz yok. İran"ın Kürt sorunu konusunda Suriye rejiminden farkı yok. Yani Kürtlerin temel haklarına düşmanca davranılıyorlar. Bu nedenle, Kürtlerin Suriye'deki haklarını kazanacağından korkuyorlar" ifadelerini hatırlatan Suleymanov "Daha sonra Müslim; İran, Katar ve Türkiye arasında bir ittifakın var olduğunu iddia etti. Bu röportajdan anlıyoruz ki, PYD de Suudi Arabistan'la hem Kürt sorunu için hem de Esad rejimine karşı direniş göstermek amacıyla ortak hareket etmek istiyor" yorumunda bulundu.

    Suleymanov "Bana göre, PKK'ya geçen Rakka'yı Suudiler imar edecek. Suudi Arabistan Körfez İşleri Bakanı Samir es-Sebhan'ın ABD"li üst düzey yetkililer ile Suriye'nin Rakka gerçekleştirdiği ziyaret bunu amaçlıyor. Geçtiğimiz gün Riyad hükumeti ülkede ‘Ilımlı İslam' modeline geçeceklerini duyurmuştur. Ancak Riyad'ın Suriye'de atmış olduğu bu adımların, ‘ılımlı İslam' ile bağdaşır hiç bir yanı yok" diye ekledi.

    ‘ILIMLI SIFATI BATI'NIN İSLAM'A VERDİĞİ BİR SIFATTAN İBARET'

    Konuyu Sputnik'e yorumlayan bir başka isimse Ankara Ufuk Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı, Saadet Partisi Genel Başkan Danışmanı, eski milletvekili Prof. Dr. Oya Akgönenç Muğisuddin oldu.

    Ortadoğu'nun hızlı denge değişimlerine tanık olduğuna işaret eden Muğisuddin "Suudi Arabistan ‘ılımlı İslam'a geçtiğini söyledi. Umudum, Suudi Arabistan'ın fanatik uçlardan uzaklaşarak daha doğru bir yöne gitmek istediği yönünde. Çünkü kendileri Vahhabi ve Vahhabilik çok uç bir yorum. Ancak bu noktada çeşitli soru işaretleri ortaya çıkıyor. Birincisi, Vahhabilik devam edip etmeyeceği.. İkincisiyse, ‘ılımlı İslam' derken Riyad'ın neyi kast ettiği… Çünkü (Riyad'ın) bahsettiği İslam ise zaten ‘ılımlı' gibi bir sıfat kullanmaya gerek yok. İslam zaten gerektiği gibidir. İslam'a bu gibi sıfatları Batı verir" ifadelerini kullandı.

    MISIR-SUUDİ ARABİSTAN YAKINLAŞMASI BU DENKLEMİN NERESİNDE?

    ABD'nin telkiniyle Suudi Arabistan üzerinden PYD'ye yardım yapılmasının bölgede yeni karmaşalar yaratacağına işaret eden Muğisuddin "Eğer Suudi Arabistan, aşırı uçlarda dolaşmayacağını söylerken bir terör örgütü olan PYD'ye destek veriyorsa; Suudi Arabistan'ın yaptığı ve söylediği arasında büyük bir tezat var demektir. ABD'nin uzun süredir PYD'ye TIR'larla destek verdiği ortada. Eğer iddialar doğruysa, şimdi PYD'ye Amerikan telkiniyle Suudi Arabistan üzerinden destek veriliyor demektir" dedi.

    Ortadoğu denklemindeki bir diğer önemli değişkenin de Mısır ve Suudi Arabistan arasındaki yakınlaşma olduğuna işaret eden Muğisuddin "Suudi Arabistan Mısır'a yakın bir noktada yepyeni bir şehir gerçekleştiriyor. Merak edilen, orada bundan sonra ne olacağı ve bu yapılanın hangi ülkenin faydasına olacağı. Ben bu noktada da Amerikan telkini görüyorum. Suudi Arabistan, Batı'nın anladığı anlamda bir İslam modeline gidiyor. Ancak bu hamle, çok büyük yeni mücadeleler doğuracaktır" diye ekledi.

    İlgili konular:

    Katar Dışişleri Bakanı: Suudi Arabistan, Katar'da rejim değişikliğini körüklüyor
    Dünyadaki idamların yüzde 87'si İran, Çin, Irak ve Suudi Arabistan'dan
    Rusya: Suudi Arabistan'la yakında S-400 anlaşması imzalayacağız
    Etiketler:
    ılımlı islam, Silah desteği, mali destek, Suriye hükümeti, mali yardım, ılımlı muhalif, örgüt, destek, cihatçı, Astana görüşmeleri, Fırat Kalkanı Harekatı, Arap Baharı, Astana Zirvesi, Özgür Suriye Ordusu (ÖSO), Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK), Fetih Ordusu, SMDK, Sputnik, ÖSO, El Nusra, El Kaide, PYD, PKK, IŞİD, Seymur Suleymanov, Samir es-Sebhan, Muhammed bin Selman bin Abdülaziz el Suud, Elif Sudagezer, Oya Akgönenç Muğisuddin, Beşar Esad, Kuzey Suriye, İdlib, Rakka, Katar, Suudi Arabistan, İran, Ortadoğu, Suriye, Türkiye, ABD
    Topluluk kurallarıTartışma
    Facebook hesabınızla yorum yapınSputnik hesabınızla yorum yapın